Nie zawsze gazety i magazyny wyglądały tak jak dzisiaj. Początki prasy to pisma pełne stron z dużą liczbą wyrazów i krzyczącymi tytułami. W nich ilustracje należały do rzadkości. Dopiero era kina, telewizji i komputerów sprawiła, że dziś przyswajamy informacje w zupełnie inny sposób. Aby nasze oko zatrzymało się na jakiejś treści na dłużej, trzeba je zwabić czymś atrakcyjnym. Obok tekstu mamy więc zdjęcia, wykresy, infografiki i ramki. Ale pomimo tych zmian, wciąż najważniejszym elementem przy graficznym tworzeniu gazet pozostają słowa. I to od nich zaczniemy podróż po świecie grafiki prasowej.

Na początku były litery

Litera jest cegiełką, na której zbudowany jest każdy tekst. Jej kształt jest efektem zmysłu artystycznego twórcy czcionki. Czcionek i fontów są niezliczone ilości. Wybór odpowiednich nie jest wcale prosty. Niektóre, z pozoru, wydawać się mogą bardzo do siebie podobne. Jednak zastosowane na stronie w różny sposób zaczynają pełnić różne rolę.

Każda litera w gazecie jest zaprojektowanym dziełem, wpisanym w linie bazowe i wyliczenia geometryczne. Można też opisać cechy liter. Górny akcent to jej część, która wysuwa się ponad standardową wysokość małej litery. Dolny to część wysunięta poniżej tej wysokości. Linia bazowa to niewidoczny grunt dla słów, na którym są one ustawione. Standardowa wysokość małej litery idzie przez środek pola wyznaczonego przez górny i dolny akcent. W fontach szeryfowych występują ponadto szeryfy, czyli dodatkowe kreski przy krańcach litery. Fonty bezszeryfowe, jednoelementowe, zaprojektowane stosunkowo niedawno, szeryfów nie posiadają. Po co znać te wszystkie niełatwe pojęcia? Dzięki takiej wiedzy, projektowanie nawet najprostszych gazet staje się bardziej świadome a efekt lepszy. Ta wiedza pozwala na dbałość o największy nawet szczegół, co w efekcie sprawia, że gazeta jest graficznie bardziej dopracowana.

Terminologia odnosząca się do liter (czcionek) jest bardzo bogata. Jednym z podstawowych pojęć jest stopień pisma, czyli inaczej liczona w punktach wielkość liter. Nie wszystkie jednak czcionki zachowują te same rozmiary przy danym stopniu pisma. Gdy słowa występują pojedynczo, nie jest istotna odległość między poszczególnymi wersami tekstu. Gdy mamy do czynienia z wieloakapitowym tekstem ważne zaczyna być pojęcie interlinii między nimi. Jest to odległość między liniami bazowymi poszczególnych wersów. Litery ze znajdujących się obok siebie wersów mogą wchodzić na siebie albo sąsiadować ze sobą bardzo odlegle, zależnie od woli projektanta. Manipulowanie odległościami pomiędzy literami nazwać można kerningiem/trackingiem. To magiczny sposób na ściągnięcie tekstu (zmniejszeniu odległości między literkami) dzięki czemu na kolumnach zyskuje się nieco miejsca na tekst. A szczęśliwy redaktor nie musi go skracać.
Bywa, że w tekście zwiększane są odległości między literami ponieważ w przeciwnym razie tekst traci swoją spójność a to zamiast kusić oko dekoncentruje czytelnika. Warto pamiętać, że litera jest podstawowym elementem tekstu i pozostaje również elementem graficznym. Patrząc na nią z tej perspektywy można przy pomocy graficznych zabaw ze słów tworzyć całe obrazy jak w przypadku sztuki graffiti.

Topografia tekstu

Znając elementarne pojęcia można zacząć tworzyć prostą makietę (inaczej - formatka, master), która jest podstawowym szablonem dla dalszych prac nad gazetą. Pierwszą rzeczą, jaką czytelnik dostrzega na stronie jest tytuł a zaraz potem podtytuł albo lead (inaczej wstęp). Dopiero po przeczytaniu informacji w nich zawartych czytelnik przystępuje do lektury tekstu. Dlatego każdy projektant gazety powinien zadbać, aby tekst "czytał się" w dobrej kolejności. Jeśli tytuł jest zbyt mały i nie dość przyciąga wzrok, czytelnik będzie czuł się zagubiony i za wszelką cenę będzie się starał znaleźć na stronie jakiś punkt zaczepienia. Jeśli szybko nie znajdzie może poczuć się znudzony i przerzucić kartkę a przecież redakcji nie o to chodzi. Mamy zachęcić do przeczytania, zwrócić uwagę, przykuć a nie pozwolić przerzucić stronę. W dobrze zaprojektowanej makiecie nie może zabraknąć innych "przykuwaczy" uwagi - śródtytułów. Pożądane są one już na jednokolumnowych materiałach.